Jak to się zaczęło, czyli historia internetu

Dziś używamy go przede wszystkim do pracy i rozrywki. A kiedyś? Początkowo internet miał być narzędziem służącym złamaniu rywala podczas przewidywanej III wojny światowej. Kto wynalazł internet? Jakie były początki internetu w Polsce i co sprawiło, że stał się bardziej ogólnodostępny? Przedstawiamy historię internetu w skrócie.

Obecnie nie wyobrażamy sobie życia bez stałego dostępu do internetu. Urodzeni przed transformacją ustrojową pamiętają jednak czasy, kiedy korzystanie z niego nie było tak łatwe.

Z rozrzewnieniem (i pewną dozą irytacji) przypominają sobie uporczywe, nierzadko zakończone niepowodzeniem próby podłączenia się do domowej sieci. Lub też… jej całkowity brak.

Kiedy powstał internet? Początki internetu – (zimna) wojna na informacje

Historia internetu zaczęła się od… ARPANET-u, czyli sieci stworzonej przez organizację ARPA (Advanced Research Project Agency). Agencja powstała w 1958 r. z inicjatywy prezydenta USA Dwighta Eisenhowera i miała na celu prowadzenie projektów naukowych służących celom militarnym skierowanym głównie przeciwko Związkowi Radzieckiemu.

W organizacji od 1962 r. działał Joseph Licklider, który stanął na czele jednostki IPTO (Information Process Techniques Office). Głównym zadaniem IPTO było połączenie komputerów kilku jednostek amerykańskich bez wyraźnego ośrodka centralnego. Chodziło o to, by w razie uszkodzenia pewnej jej części (lub w przypadku zajęcia jej przez przeciwnika) sieć nadal mogła funkcjonować.

W notatkach z 1963 r. opisał, jak taka sieć powinna funkcjonować oraz jak mogłaby łączyć amerykańskie uniwersytety przygotowujące się na ewentualny wybuch III wojny światowej. Jego wizja zakładała jednak znacznie szersze, globalne połączenia.

Warto podkreślić, że Licklider już w 1959 r. opublikował pracę pt. Man-Computer Symbiosis, którą uważa się za kluczową w rozwoju idei sieci. W 1963 r. – już jako członek ARPA – dostrzegł potrzebę (i możliwość) stworzenia sieci o znacznie większym zasięgu niż tylko pomiędzy kilkoma punktami w USA. Opisał tę ideę w notatkach skierowanych do swoich współpracowników w ARPA.

Przeczytaj też: Historia internetu w punktach – dla dzieci i dorosłych >>

Jak powstał internet? Paul Baran i jego zasada „gorącego kartofla”

Paul Baran, badacz polskiego pochodzenia – urodzony w Grodnie, które leżało wtedy w granicach naszego kraju – pracował w latach 50. i 60. w amerykańskim think-tanku RAND (Research and Development). Jego zadaniem było m.in. wymyślenie sposobu transmisji danych między siecią komputerów.

W 1961 r. Baran wymyślił więc metodę zwaną komutacją pakietów. Dane były dzielone na cyfrowe pakiety, które – znając swój adres – samodzielnie trafiały do celu, nawet jeśli musiały dotrzeć do niego okrężną drogą. Sam badacz w opublikowanych na ten temat memorandach nazywał ją zasadą „gorącego kartofla”. Zasadę można opisać następująco: węzeł sieci, po otrzymaniu pakietu danych, wysyłał je do adresu znajdującego się w nagłówku. Jeśli adres był niedostępny (np. sieć była przeciążona lub adres nie był na bezpośredniej linii kontaktu), wówczas dane były przesyłane dalej do kolejnego celu, aż do skutku.

Na pytanie: kto wynalazł internet, można więc, przynajmniej częściowo, odpowiedzieć nazwiskiem polskiego naukowca. Zasada komutacji pakietów jest bowiem używana do tej pory i pozwala na automatyzację transmisji danych.

Nazwiska do zapamiętania:

Joseph Licklider – amerykański naukowiec, który stworzył system zdecentralizowanej sieci ARPANET, uznawanej za zaczątek obecnego internetu.

Fot. za: upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/66/J._C._R._Licklider.jpg

Paul Baran – badacz polskiego pochodzenia; wymyślił zasadę komutacji pakietów, wykorzystywaną do dziś w funkcjonowaniu sieci.

Fot. za: en.wikipedia.org/wiki/File:Paul_Baran.jpg

Historia internetu – ciąg dalszy, czyli rozwój sieci

Pierwsze węzły sieci ARPANET powstały w 1969 r. i tę datę uznaje się za początki internetu. Węzły znajdowały się w 4 jednostkach amerykańskich – na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles, później także w dwóch kolejnych miastach w Kalifornii i jeden w Salt Lake City. Wtedy też wysłano pierwsze dane z jednego węzła do drugiego. W następnym roku sieć powiększyła się o następne węzły.

W 1970 r. powstała także sieć w Wielkiej Brytanii, a rok później kolejna w Stanach Zjednoczonych – Merit Network. W tym czasie powstała także pierwsza poczta elektroniczna i został wysłany pierwszy e-mail. Jego autorem był Raymond Tomlinson, a adresatem… on sam. Treści maila niestety nikt już nie pamięta, prawdopodobnie był to ciąg przypadkowych liter.

Wspomniane wydarzenie uznaje się za początek poczty elektronicznej, która do dziś pozostaje jedną z najważniejszych usług internetu.

W 1973 r. ARPANET staje się już siecią międzynarodową (dociera m.in. do Norwegii), ale nie rozwija się tak szybko, jak obserwujemy to teraz. Przez niemal dekadę powstało zaledwie 100 węzłów sieciowych.

Ważnym wydarzeniem było powstanie Usenetu, czyli systemu grup dyskusyjnych. Obecnie jest raczej systemem nieużywanym, ale na pewno położył podwaliny pod współczesne sieci społecznościowe. To właśnie tam użytkownicy zaczęli tworzyć treści dla innych użytkowników, budując wokół tematów niewielkie społeczności i nadając internetowi bardziej oddolny charakter. Miał też duży wpływ na egalitaryzację internetu – sieć stała się bardziej „ludzka”, zaczęła spełniać potrzeby użytkowników.

World Wide Web – początek stron WWW i pierwsza przeglądarka internetowa

W czerwcu 1991 r. Tim Berners-Lee przedstawił innowacyjny projekt – bazy danych i system informacyjny oparty na dokumentach tekstowych z aktywnymi odnośnikami (hiperłączami). Strony WWW – bo o nich mowa – stały się obok poczty elektronicznej i Usenetu najważniejszą usługą w sieci. Ich debiut datuje się na sierpień 1991 r.

Pierwszą (prymitywną) wyszukiwarką internetową dla stron WWW był W3Catalog, który powstał w 1993 r. Funkcjonalności prawdziwej wyszukiwarki – nie jedynie agregatu wyników wyszukiwania innych serwisów – miał Lycos, pierwsza przeglądarka internetowa z prawdziwego zdarzenia. Najpopularniejsza obecnie wyszukiwarka, czyli Google, miała swoją premierę w 1998 r.

Przeczytaj też: Szybkość internetu – co to tak naprawdę znaczy? >>

Pierwsza strona internetowa – co o niej wiemy?

Pierwsza strona internetowa (info.cern.ch) była niezwykle prosta i pozbawiona elementów graficznych, do których dziś jesteśmy przyzwyczajeni. Składała się wyłącznie z tekstu oraz kilku odnośników prowadzących do kolejnych dokumentów. Jej autorem był Tim Berners-Lee, który uruchomił ją w 1991 roku w ośrodku CERN w Szwajcarii. Witryna tłumaczyła założenia projektu World Wide Web i wyjaśniała, w jaki sposób tworzyć oraz przeglądać dokumenty połączone hiperłączami.

Nie miała komercyjnego charakteru – była narzędziem naukowym i technologicznym. Z dzisiejszej perspektywy może wydawać się skromna, jednak zapoczątkowała model publikowania treści, który do dziś stanowi podstawę internetu. Co istotne, jej archiwalną wersję można nadal zobaczyć online. To właśnie od tej niewielkiej, tekstowej witryny rozpoczęła się era stron WWW, które dziś tworzą globalny ekosystem informacji i usług cyfrowych.

Początki internetu w Polsce

Warszawa, Wydział Fizyki UW przy ul. Hożej – to stamtąd w 1991 r. wysłano pierwszą wiadomość mailową w Polsce. I właśnie tę datę uważa się za początek funkcjonowania sieci w naszym kraju. Na początku prędkości były zdecydowanie niższe niż te, którymi dysponujemy obecnie, bo osiągały… mniej niż 10 kb/s. Dla porównania, obecnie światłowód Orange oferuje wysyłanie do 1 Gb/s, a pobieranie do 8 Gb/s (w opcji XGSPON do 8 Gb/s).

W tym czasie jednak takie wyniki nikogo nie irytowały, bowiem sieć była używana tylko w nielicznych instytucjach państwowych i w niektórych firmach, w bardzo ograniczonym zakresie. W 1996 r. nastąpił jednak przełom i Telekomunikacja Polska umożliwiła połączenie z siecią za pomocą modemu telefonicznego. Należy jednak wiedzieć, że korzystanie z internetu blokowało linię telefoniczną – w czasie surfowania nie można było dzwonić ani odbierać połączeń. Wielu użytkowników łączyło się więc z siecią późnym wieczorem, gdy stawki były niższe.

Modem Neostrady; za: commons.wikimedia.org/wiki/File:Modem_Sagem_Fast_800-neostrada.jpg

Pod koniec lat 90. coraz chętniej korzystano z tej usługi. Była ona jednak ograniczona wysokimi kosztami (29 groszy naliczane co 3 minuty), co prowadziło do popularyzacji kafejek internetowych. W 2000 r. pojawiła się Neostrada (jeszcze wciąż droga) oraz usługa WAP dostępna na telefonach komórkowych, która była namiastką mobilnego internetu. Na szczęście już w 2004 r. ceny spadły, co spowodowało olbrzymi wzrost zamówień modemów.

Światłowód i zawrotne prędkości internetu

Dziś trudno sobie wyobrazić życie bez dostępu do internetu – tym bardziej że możemy korzystać z bardzo dużych prędkości. Przykładowo w ofercie Orange możesz doświadczyć prędkości pobierania danych nawet… do 8 Gb/s! Zapewnia to rozwijana od lat technologia światłowodowa, w której nośnikiem informacji jest strumień cząstek – fotonów (mowa w tym przypadku o opcji XGSPON do 8 Gb/s).

Przeczytaj też: 10 najczęściej zadawanych pytań o internet światłowodowy >>

Warto też pamiętać, że obecnie z internetem łączą się nie tylko nasze komputery, lecz także smartfony, telewizory, domowe kamery, a nawet lodówki czy pralki. W kolejnych latach niezawodny, szybki i stabilny internet będzie więc odgrywał coraz większą rolę w naszym życiu.

Pamiętaj, że równolegle z rozwojem internetu stacjonarnego rozwijała się także sieć mobilna. Jeśli chcesz poznać kilka ciekawostek na ten temat, przeczytaj: Od 1G do 5G, czyli historia technologii mobilnej >>

A jeśli chcesz korzystać z szybkiego internetu światłowodowego, sprawdź naszą ofertę. W Orange mamy światłowód w pakiecie z telewizją, a nawet w pakiecie z telewizją, abonamentem komórkowym i telefonem domowym. Wszystko znajdziesz w sekcji Pakiety Orange.

Historia internetu – FAQ

Kiedy powstał internet?

Za symboliczny początek internetu przyjmuje się rok 1969, gdy uruchomiono pierwsze węzły sieci ARPANET w Stanach Zjednoczonych. Wtedy przesłano pierwszą wiadomość między połączonymi komputerami działającymi w modelu rozproszonym. Architektura oparta na komutacji pakietów zapewniała odporność na uszkodzenia infrastruktury. To właśnie ta zdecentralizowana koncepcja stała się podstawą współczesnej transmisji danych. Jeśli liczysz od 1969 roku, internet ma dziś ponad pół wieku.

Jak wyglądała pierwsza strona internetowa?

Pierwsza witryna WWW miała wyłącznie formę tekstową i nie zawierała elementów graficznych. Opisywała założenia projektu World Wide Web oraz instrukcje tworzenia dokumentów z hiperłączami. Działała na serwerze w CERN i była dostępna pod adresem info.cern.ch. Jej struktura opierała się na języku HTML w pierwotnej, bardzo uproszczonej wersji. Strona pełniła funkcję dokumentacji technicznej nowego systemu publikacji informacji.

Ile lat ma internet w Polsce?

Za początek internetu w Polsce uznaje się rok 1991, gdy wysłano pierwszą wiadomość e-mail z Uniwersytetu Warszawskiego. Krajowa sieć funkcjonuje już ponad trzy dekady. Początkowo dostęp miały wyłącznie instytucje naukowe oraz wybrane podmioty administracyjne. Transfer danych nie przekraczał kilku kilobitów na sekundę, a infrastruktura miała charakter eksperymentalny. Dynamiczny rozwój nastąpił dopiero w drugiej połowie lat 90.

Kto opracował podstawy działania internetu?

Za rozwój koncepcji globalnej sieci odpowiadało wielu naukowców, w tym Joseph Licklider oraz Paul Baran. Licklider promował ideę rozproszonego systemu komunikacji między komputerami. Baran opracował model komutacji pakietów, zakładający dzielenie informacji na mniejsze fragmenty przesyłane niezależnymi trasami. Równolegle rozwijano protokoły komunikacyjne, w tym TCP/IP, standaryzujące wymianę danych. Dzięki tym rozwiązaniom sieć zyskała skalowalność oraz odporność operacyjną.

Czym jest komutacja pakietów?

Komutacja pakietów to metoda transmisji polegająca na dzieleniu danych na niewielkie segmenty zawierające nagłówek adresowy. Każdy pakiet przemieszcza się niezależnie przez infrastrukturę sieciową. Routery analizują informacje sterujące i przekazują dane kolejnym węzłom zgodnie z aktualną trasą. Po dotarciu do celu fragmenty są składane w pierwotną całość. Mechanizm ten zwiększa efektywność wykorzystania łączy i podnosi odporność systemu na awarie.

Kiedy internet stał się powszechnie dostępny dla użytkowników domowych?

Upowszechnienie dostępu nastąpiło w latach 90., wraz z komercjalizacją usług telekomunikacyjnych. Połączenia realizowano przez modemy analogowe wykorzystujące linię telefoniczną. Transfer był ograniczony, a korzystanie z sieci blokowało możliwość prowadzenia rozmów głosowych. Rozwój łączy stałych, technologii DSL oraz późniejszego światłowodu przyspieszył cyfryzację gospodarstw domowych. Wtedy internet przestał być narzędziem wyłącznie akademickim.

Jakie znaczenie miało wprowadzenie protokołu TCP/IP?

TCP/IP stał się standardem komunikacyjnym 1 stycznia 1983 roku, zastępując wcześniejsze rozwiązania w ARPANET. Protokół ten definiuje zasady adresowania, routingu oraz kontroli transmisji. TCP odpowiada za niezawodność przesyłu, IP za identyfikację hostów w sieci. Wdrożenie jednolitego modelu komunikacji umożliwiło łączenie niezależnych sieci w jeden globalny system. Ten moment uznaje się za narodziny nowoczesnego internetu w obecnej formie.